جهش ۱۰ برابری خورشید در آسمان زنجان

زنجان؛ در مرز میان جهش انرژی و سایه خاموشی

به گزارش پایگاه خبری وزین پویا، استان زنجان در حال حاضر در یک گذار استراتژیک قرار دارد؛ فرآیند تبدیل شدن به هاب انرژی‌های تجدیدپذیر کشور که با رشد خیره‌کننده ۱۰ برابری اتصال نیروگاه‌های خورشیدی همراه است. با این حال، تحلیل داده‌های فنی شبکه و گزارش‌های مرکز پژوهش‌ها نشان می‌دهد که هم‌زمانی این توسعه با چالش‌های ساختاری شبکه سراسری، نیازمند پیوند ناگسستنی میان «توسعه زیرساختی» و «مدیریت هوشمند تقاضا» است.

از پتانسیل تا تحقق؛ پیشران‌های توسعه

توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در زنجان، تنها یک هدف محیط ‌زیستی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی است. اختصاص ۱۸۰۰ هکتار اراضی برای نیروگاه‌های خورشیدی و ثبت تقاضای ۲۵۰۰ مگاواتی برای سرمایه‌گذاری، نشان‌دهنده عمق نفوذ این راهبرد است. نرگس مرادخانی، معاون اقتصادی استاندار زنجان، در تبیین این وضعیت تأکید دارد: «تقاضای ۲۵۰۰ مگاواتی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی، نشان‌دهنده پتانسیل بالای زنجان است.» این ظرفیت در کنار طرح‌های بزرگ‌مقیاسی همچون نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی پابند، زنجان را در مسیر تحقق هدفِ تولید ۱۰۰۰ مگاوات انرژی پاک قرار داده است.

در سطحی کلان‌تر، محسن صادقی، استاندار زنجان، با نگاهی به افق‌های آینده استان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی استان دانسته و تصریح کرده است: «ما مصمم هستیم زنجان را به استانی پیشرو در حوزه انرژی‌های پاک و هوشمند تبدیل کنیم.»

 تحلیل تهدید: ناترازی شبانه و گسست تولید

علیرغم جهش‌های صورت گرفته، یک واقعیت فنی غیرقابل انکار وجود دارد: تولید انرژی خورشیدی تابع منحنی تابش است. گزارش اخیر مرکز پژوهش‌ها هشدار می‌دهد که با توجه به عدم تولید در ساعات شب و هم‌زمانی آن با تعمیرات دوره‌ای نیروگاه‌های حرارتی در پیک اول فصل گرم، احتمال بازگشت خاموشی‌های شبانه به عنوان یک «ریسک سیستماتیک» همچنان باقی است. این وضعیت نشان می‌دهد که «سهمِ بالای تولید خورشیدی» به تنهایی پایداری شبکه را تضمین نمی‌کند؛ مگر آنکه با ذخیره‌سازی یا مدیریت هوشمندِ تقاضا تکمیل شود.

 گذار دیجیتال؛ هوشمندسازی به مثابه راهبرد بقا

برای مواجهه با این چالش‌ها، تغییر رویکرد از «توسعه فیزیکی» به «بهینه‌سازی دیجیتال» حیاتی است. در این زنجیره، کنتورهای هوشمند (فهام) نقشی کلیدی در کاهش تلفات و پایش لحظه‌ای دارند. عادل کاظمی، مدیرعامل شرکت توزیع برق زنجان، ضمن تأکید بر این ضرورت زیرساختی، اولویت اصلی شرکت توزیع را چنین تبیین می‌کند: «اولویت ما نصب ۴۰ هزار کنتور فهام برای پایش دقیق و کاهش ناترازی‌هاست.»

زنجان در وضعیت فعلی، در حال آزمودن یک مدل توسعه است که می‌تواند برای سایر استان‌ها نیز الهام‌بخش باشد: «گذار به انرژی پاک از مسیر هوشمندسازی». موفقیت نهایی در این مسیر، به سه مؤلفه وابسته است:

1.  شتاب در جذب سرمایه برای نیروگاه‌های تجدیدپذیر.

2.  تکمیل شبکه کنتورهای هوشمند جهت حکمرانی بر داده‌های مصرف.

3.  مدیریت سخت‌گیرانه پیک مصرف در بازه زمانیِ غروب تا نیمه‌شب (ساعات فاقد تولید خورشیدی).

عبور از تابستان پیش‌رو، آزمون عملیاتی زنجان برای اثبات این است که آیا می‌تواند با ترکیبی از تکنولوژی‌های تجدیدپذیر و هوشِ مدیریتِ شبکه، از سد خاموشی‌های شبانه عبور کند یا خیر.

صغری محمدی